Oranjekoek - Recept
Oranjekoek: een bekende Friese lekkernij die in principe niets te maken heeft met de kleur oranje! Zelf vond ik oranjekoek nooit heel lekker en daarom heb ik het lang niet zelf gemaakt. Totdat ik het recept van Saakje probeerde, toen moest ik mijn mening bijstellen! Saakje is een echte Fries en dit is één van haar favoriete recepten uit Saakje’s zoete bakboek.
Ik mag haar oranjekoek recept met jullie delen en dat doe ik vol enthousiasme. Deze oranjekoek is echt heel lekker en zeker de moeite waard om te maken! Meer Friese lekkernijen maken? Probeer dan ook eens deze Fryske dúmkes.
Met dit recept maak je in principe 16 stukken oranjekoek.
Wat is oranjekoek?
Oranjekoek is een typisch Friese lekkernij. Hoewel het natuurlijk officieel oranjekoek heet, wordt het ook vaak gebak genoemd. Oranjekoek is een luchtige koek, te herkennen aan een kenmerkende smaak van sinaasappel en anijs. Iedere Friese streek (en alle bakkers in die streek) hanteerde vroeger een eigen, streekgebonden recept en daarom zijn er vandaag de dag ook nog verschillende varianten. Voor een lange tijd bevatte oranjekoek ook geen vulling van amandelspijs, maar hier kwam halverwege de 20e eeuw verandering in.
Oranjekoek met crème of slagroom?
De Friese koek heeft vandaag de dag dus wel een vulling van amandelspijs en wordt gegarneerd met een laag (roze) glazuur en crème of slagroom. Of je oranjekoek garneert met slagroom of crème, is trouwens een heus discussiepunt en een vraagstuk waar geen eenduidig antwoord op lijkt te zijn (dit komt onder meer door de vele variaties).
In dit oranjekoek recept is in ieder geval gekozen om de oranjekoek af te werken met een toef slagroom. Op de slagroom kun je nog vruchtjes of gekonfijte sinaasappelschil plaatsen om het helemaal af te maken.
Waarom heet oranjekoek oranjekoek?
Als je nog nooit oranjekoek hebt gegeten, denk je waarschijnlijk dat oranjekoek oranje van kleur is. Hoewel oranjekoek een laagje glazuur heeft, is deze traditioneel roze van kleur en niet oranje. Echte oranjekoek is dus niet oranje van kleur (hoewel je soms wel een oranje glazuur tegenkomt rond Koningsdag of andere volksfeesten). Waar de naam oranjekoek dan wel vandaan komt? De naam komt van de sinaasappelschil (rasp) die in het gebak zelf wordt verwerkt. Soms wordt er ook gekonfijte sinaasappelschil door het deeg gemengd.
Oranjekoek is al eeuwenoud en het oudste recept stamt uit de 18e eeuw. De oranjekoek is een echte Friese koek of Fries gebak. Omdat het koningshuis Oranje-Nassau nauwe banden heeft met Friesland, doen ook verhalen de ronde dat de naam ‘oranjekoek’ een verwijzing is naar het koningshuis. Of dat echt zo is, blijft helaas gissen.
Oranjekoek bewaren
Als je zelf deze echte Friese oranjekoek maakt, is de kans groot dat het gebak niet in één keer op gaat; de koek is onwijs lekker, maar je maakt 16 stukken oranjekoek met dit recept. Oranjekoek met slagroom kun je in de koelkast 2-3 dagen bewaren. Zonder de slagroom kun je de koek luchtdicht verpakt ook een kleine week bewaren op kamertemperatuur.
Wil je de oranjekoek langer bewaren? Je kunt de Friese koek invriezen (zonder slagroom erop!). Luchtdicht verpakt kun je de koek dan 2-3 maanden in de vriezer bewaren.
Ingrediëntenlijst
Voor het deeg
350 gr bloem
200 gr lichtbruine basterdsuiker
1 tl bakpoeder
30 gr roomboter
1 ei
50-75 ml water
2 tl anijszaadjes
1 tl nootmuskaat
1 sinaasappel, rasp
snuf zout
Voor het spijs
150 gr amandelmeel
150 gr kristalsuiker
1 ei
½ citroen, sap
Voor het glazuur
1 el bessensap
100 gr poedersuiker
Voor de versiering
200 ml slagroom
25 gr suiker
vruchtjes of gekonfijte sinaasappelschil als garnering
Friese oranjekoek recept - Stap voor stap
Bekleed een vierkante bakvorm van ongeveer 22 centimeter met bakpapier. Als je de vorm van tevoren licht invet, dan verschuift het papier minder.
Oranjekoek maken
Maak een samenhangend deeg door alle ingrediënten voor het deeg door elkaar te mengen. Dit kan goed met een staande mixer en anders maak je het begin met een handmixer en kneed je het vervolgens door met de hand. Het deeg is wat plakkerig, maar dat hoort zo. Verpak het deeg in plasticfolie en leg het in de koelkast.
Maak ondertussen het amandelspijs door de gemalen amandelen te mengen met de suiker, het ei en het citroensap. Als je er de tijd voor hebt, zou ik het spijs een dag eerder maken, dan is het beter van smaak.
Oranjekoek vullen met spijs en bakken
Verwarm de oven voor op 165 ᵒC. Verdeel het deeg in twee stukken. Bestuif het aanrecht met een beetje bloem en rol de helft van het deeg uit tot de grootte van de bakvorm. Bekleed de bodem van de bakvorm met de deegplak en verdeel het amandelspijs hier overheen. Rol nu ook de andere helft van het deeg uit, leg dit voorzichtig op de spijslaag en druk het een beetje aan. Probeer de koek zo vlak mogelijk te krijgen, zodat je het glazuur er straks netjes op kunt smeren.
Bak de koek in 30 minuten gaar. Laat je niet verleiden om de koek langer in de oven te laten staan, omdat hij nog niet verkleurd is. De bovenkant blijft vrij bleek.
Garneren Friese koek met roze glazuur en slagroom
Maak nu het glazuur. Roer het bessensap samen met de poedersuiker door elkaar. In het begin lijkt de hoeveelheid poedersuiker waarschijnlijk te veel om er een mooi glazuur van te maken, maar als je het goed mengt, komt het goed. Het glazuur mag niet te dun zijn, omdat het dan transparant opdroogt. Smeer het glazuur met een paletmes over de koek, verdeel het netjes en laat het opdrogen.
Als de koek goed is afgekoeld en het glazuur is opgedroogd, kun je de slagroom met de suiker opkloppen. Versier de koek met wat toefjes slagroom en garnituur naar keuze. Snijd de koek in 16 mooie stukken. Eventueel kun je de randen van de oranjekoek wegsnijden, zodat hij er mooi strak uitziet. En zodat je zelf even kunt voorproeven, natuurlijk.
Nieuwsgierig geworden naar Saakje’s zoete bakboek? Kijk hier voor meer informatie!
Foto’s: Erik Spronk
Dit artikel kan affiliatielinks bevatten. Dit betekent dat ik een kleine commissie ontvang als jij via deze links iets koopt, zonder extra kosten voor jou.
Reacties · 66
Ik ben enorm benieuwd hoe het smaakt, ik heb het nog nooit gegeten en denk ook niet dat dit echt iets is wat ik lekker vindt. Eigenlijk moet ik het dan toch maar een keer gaan maken. :)
Het is echt lekker! Zeker het proberen waard!
dank je wel ik had wel een vermoedde dat het totaal wat anders is maar bak nog niet zolang vandaar mijn twijfel en welke bessensap kan ik het beste gebruiken ???
Bij de bakproducten staat vaak ook bessensap in een klein flesje, die heb ik gebruikt.
ik kan alleen zelfrijzend amandelmeel in de winkel kopen kan ik die ook gebruiken ???
Hoi, nee dat kan zeker niet. Dat is totaal wat anders. Je kunt ook gewoon hele amandelen gebruiken en die fijnmalen, of langs een natuurwinkel.
heb je voor de spijs niet amandelen nodig ipv amandelmeel?
Hoi! Het kan met beide. Bij amandelmeel zijn de amandelen al gemalen, daar heeft Saakje bij dit recept voor gekozen. Zelf maak ik spijs meestal wel van hele amandelen, maar er is weinig smaakverschil.