Zelf ouderwetse pepernoten bakken? Tegenwoordig noemen veel mensen kruidnoten pepernoten, maar traditionele pepernoten zijn een hele andere lekkernij! Traditionele pepernoten zijn chewy brokken, ook wel bonken genoemd, die wat weg hebben van taai taai.
In dit artikel leg ik uit hoe je deze echte, ouderwetse pepernoten maakt. Het kost wat voorbereidingstijd, maar het is echt de moeite waard. Ik kan in ieder geval niet van deze taaitaai pepernoten afblijven en wat ook heel fijn is: het huis gaat heerlijk ruiken als ze in de oven zitten.
Met dit recept maak je een flinke schaal vol oud-Hollandse pepernoten. Bewaar ze luchtdicht verpakt op kamertemperatuur.
Na verschillende keren testen en proefbakken is dit ouderwetse pepernoten recept net iets anders dan de versie die in Koekjesbijbel staat. Deze is het lekkerst!
Met dit recept ben je in totaal 2-3 dagen bezig.
Het deeg bereid je voor op dag 1. Op dag 2 meng je het bakpoeder en de specerijen erdoor (dit moet je met de hand doen omdat het deeg vrij stug is) en kun je er in principe mee gaan bakken. Zelf vind ik het lekkerder om het deeg nóg een dag te laten rusten. De smaken trekken dan goed op elkaar in en je krijgt echt de allerlekkerste oud-Hollandse pepernoten.
Traditionele pepernoten met roggebloem
Traditioneel worden ouderwetse pepernoten gemaakt met roggebloem. Dat geeft een heerlijk smaakvol en chewy resultaat. Na meerdere malen proefbakken maak ik mijn pepernoten het liefst met een combinatie van roggebloem en gewone bloem. Daardoor worden de pepernoten een tikkeltje luchtiger en ietsjes zachter dan wanneer je alleen roggebloem gebruikt. Ik gebruik deze roggebloem. Let op dat je geen roggemeel gebruikt, dat geeft een ander resultaat.
Wil je wel alleen roggebloem gebruiken voor deze traditionele pepernoten? Gebruik dan 250 gram roggebloem en laat de gewone bloem achterwege.
Tips voor de lekkerste oud-Hollandse pepernoten
- Deze taaitaai-achtige pepernoten worden traditioneel op smaak gebracht met anijs. In mijn recept gebruik ik flink wat anijspoeder en een klein beetje speculaaskruiden. Deze speculaaskruiden maken de smaak net iets ronder en nog warmer. Dat vind ik zelf heel lekker, maar je kunt daar natuurlijk volop mee variëren.
- Ouderwetse pepernoten krijgen hun typerende vorm doordat ze tegen elkaar aan worden gebakken. Om te zorgen dat ze na het bakken makkelijk van elkaar loskomen, worden ze voor het bakken omhuld met een dun laagje olie. Je kunt daar neutrale olie voor gebruiken, maar tijdens het proefbakken merkte ik dat een bakspray ook heel goed werkt en eigenlijk een nog mooier resultaat geeft dan bijvoorbeeld zonnebloemolie. Ik gebruikte deze.
- Net na het bakken zijn de oud-Hollandse pepernoten aan de buitenkant iets knapperig en van binnen nog zacht. Als je ze een tijdje bewaart, wordt dat verschil minder en worden ze in hun geheel taai, zoals ze horen te zijn.
Mocht je merken dat de traditionele pepernoten na verloop van tijd droger worden (of als je ze net te lang gebakken hebt), doe dan een verse boterham in de trommel of het zakje met de pepernoten. Door het vocht uit de boterham worden de pepernoten (weer) wat zachter.
Ingrediëntenlijst
Voor dag 1
125 gr roggebloem
125 gr bloem
¼ tl zout
125 gr honing
80 gr donkerbruine basterdsuiker
40 ml water
Voor dag 2
2 tl bakpoeder (8 gr)
2½-3 tl anijspoeder
1 tl speculaaskruiden
15 ml water
Verder nodig
neutrale olie of bakspray
Oud-Hollandse pepernoten recept
Doe de roggebloem, de bloem en het zout in een kom en zet deze opzij. Doe de honing, de donkerbruine basterdsuiker en het water in een steelpan en verhit deze al roerend tot het mengsel bijna kookt (tot 90 °C). Schenk het hete mengsel bij de bloem en meng alles met een handmixer met deeghaken of in de standmixer met de platte menghaak tot een deeg. Het deeg is nu nog erg plakkerig. Dat hoort zo! Schep het deeg met behulp van een deegschraper op een stuk plasticfolie. Verpak het goed luchtdicht en laat het minimaal 24 uur op kamertemperatuur rusten.
Snijd het deeg de tweede dag in stukken. Voeg het bakpoeder, anijspoeder, de speculaaskruiden en het water toe en kneed alles met je handen tot een homogeen deeg. Let op: het deeg is erg stug en mixen met een mixer is daardoor niet mogelijk. Je mixer kan er zelfs van kapotgaan. Aan het begin van het kneden lijkt alles niet goed te mengen, maar als je doorkneedt, komt het goed. Hier is best wel wat kracht voor nodig.
Verpak het deeg in plasticfolie en laat het minimaal ½ uur (maar een nacht kan ook) rusten op kamertemperatuur.
Traditionele pepernoten bakken
Verwarm de oven voor op 180 °C onder- en bovenwarmte en vet een vierkante vorm van 20x20 centimeter in met olie. Verdeel het deeg in vieren en rol elk deel op een licht ingevet werkblad uit tot een rol van 1-1½ centimeter dik. Snijd de rol in stukjes van 1½-2 centimeter en doe deze samen met de olie (of wat bakspray) in een kom. Hussel de stukjes goed om, zodat ze aan alle kanten bedekt raken met wat olie.
Doe de deegstukjes in de bakvorm. Ze kunnen er allemaal tegelijk in, het is de bedoeling dat ze tegen elkaar aan liggen. Bak de oud-Hollandse pepernoten in 16-21 minuten tot ze net gaar en licht goudbruin zijn. Stort ze na het bakken op een stuk bakpapier en haal alle bonkjes van elkaar af. Tijdens het afkoelen en bewaren worden de traditionele pepernoten pas echt taai, zoals je ze wilt hebben.
Foto’s: Saskia Lelieveld
Dit artikel kan affiliatielinks bevatten. Dit betekent dat ik een kleine commissie ontvang als jij via deze links iets koopt, zonder extra kosten voor jou.
Reacties · 4
Waar kan de speculaaskruiden het best door vervangen worden? M’n kind reageert hier met huiduitslag op. (Waardoor ze ook altijd haar eigen zakje “kruid”noten heeft met extra vanille smaak, zonder de kruiden.)
Welk anijspoeder gebruik je? Gewoon gemalen anijszaad uit de supermarkt of De Ruyter anijsstaafjes? Alvast bedankt!
Bedankt voor dit heerlijke recept! Ik vraag me af wat is precies luchtdicht verpakken? Is dit hetzelfde als vacuüm? Of is een goed afgesloten bakje of zakje ook goed? Ik ben altijd bang dat zelf gebakken producten taai worden ( al is dat met dit recept wellicht minder erg ) groetjes!
Hoihoi, bedanktvoor het leuke recept! De link naar de roggebloem werkt alleen helaas niet. Welke roggebloem gebruik jij? Gr. Leonie